Orbiting, bir ilişki ya da flört bittikten, hatta iletişim tamamen kesildikten sonra kişinin sosyal medyada "yörüngede" kalmaya devam etmesidir. Mesaj atmaz, konuşmaz; ama hikâyelerini izler, gönderilerini beğenir, bazen tek bir emojiyle iz bırakır. Kelime İngilizce orbit (yörünge) kelimesinden gelir: Uzaktan, ama hep görünür bir mesafede dönmek.

Orbiting bir tanı değil, sosyal medya çağının ilişkilere getirdiği yeni bir durumu tarif eden gündelik bir kavramdır.

Neden yapılır?

Nedenler kişiden kişiye değişir ve çoğu zaman karışıktır:

• Merak: Karşı tarafın hayatında neler olduğunu bilmek istemek
• Kapıyı aralık bırakmak: Bağı tamamen koparmadan, ileride bir dönüş ihtimalini canlı tutmak
• Görünür olma isteği: "Hâlâ buradayım" mesajını sözsüz vermek
• Alışkanlık: Uygulamanın kendisi; parmak, düşünmeden izle ve beğen düğmesine gider

Neden kafa karıştırır?

Orbiting, ilişkinin bitip bitmediği konusunda çelişkili bir mesaj verir. Sözler ya da sessizlik "bitti" derken, her gün görülen bir isim "hâlâ ilgileniyorum" der gibidir. Bu belirsizlik, ayrılığın yasını tutmayı zorlaştırır. Hikâyeni kimin izlediğine bakmak, beğeninin bir anlamı olup olmadığını düşünmek kolayca ruminasyona (aynı olumsuz düşünceyi sonuçsuz biçimde tekrar tekrar düşünmek) dönüşebilir.

Sosyal medyadaki etkileşimler çoğu zaman gerçek niyetten çok alışkanlığı yansıtır. Bir beğeni, bir konuşmanın yerini tutmaz.

Kendini korumak için

• Bu izleme sana nasıl hissettiriyor? Merak mı, umut mu, huzursuzluk mu? Duygunu fark etmek ilk adımdır.
• Sessize almak, hikâyeleri gizlemek ya da takipten çıkmak bir intikam değil, kendine alan açmaktır.
• Belirsizlik çok yoruyorsa açık bir soru sormak da bir seçenektir, sormamak da. İkisi de senin kararın.

Ne zaman destek almak iyi gelir?

Bitmiş bir ilişkinin sosyal medya izleri günlerini belirlemeye başladıysa ya da ayrılığı bir türlü geride bırakamıyorsan, bunu bir uzmanla konuşmak bu bağın sende neye dokunduğunu anlamana yardımcı olabilir. İletişimin tamamen kesildiği hâli için Ghosting (bir ilişkiyi açıklamasız, iletişimi keserek bitirmek), ilgiyi ara sıra canlı tutma hâli için Breadcrumbing maddelerimize göz atabilirsin.

Otoriteye itaat, insanların bir otorite figürünün talimatlarına, kendi değer yargılarına aykırı olsa bile uyma eğilimidir. Bu alandaki en bilinen çalışma, Yale Üniversitesi'nden psikolog Stanley Milgram'ın 1960'ların başında yaptığı deneydir.

Milgram deneyi

Katılımcılara, bir "öğrenme" deneyine öğretmen olarak katıldıkları söylendi. Görevleri, yan odadaki öğrenci her hata yaptığında ona giderek artan voltajda elektrik şoku vermekti. Gerçekte şoklar sahteydi ve öğrenci rolündeki kişi bir oyuncuydu; ama katılımcılar bunu bilmiyordu.

Öğrenci acı içinde bağırıp durmaları için yalvarırken, beyaz önlüklü deneyci sakin bir sesle "Devam etmeniz gerekiyor" diyordu. Milgram'ın ilk yayımlanan çalışmasında katılımcıların yaklaşık üçte ikisi (40 kişiden 26'sı) en yüksek voltaja kadar devam etti.

Deney bize ne söylüyor?

Milgram'ın sonucu ürkütücüydü: Kötülük her zaman kötü niyetli insanlardan gelmez. Bazen, sorumluluğu bir otoriteye devreden ve sorgulamadan itaat eden sıradan insanlardan doğar. "Sadece görevimi yapıyordum" savunması tarihte bu yüzden bu kadar çok duyuldu.

Deney, katılımcılara yaşattığı yoğun stres nedeniyle etik açıdan da çok tartışıldı ve bugün araştırma etiği kurallarının gelişmesinde önemli bir rol oynadı.

Günlük hayattaki karşılığı

İş yerinde yanlış bulduğun bir talimata uymak, bir grupta herkes sustuğu için sesini çıkarmamak ya da bir "uzman" söylediği için kendi sezgini görmezden gelmek… Otoriteye itaat, sanıldığından çok daha gündelik bir deneyim.