Yeni: Mehmet Durmuş'un Çağın Kavramları Ansiklopedisi yayında Okumaya başla

Psikoloji Sözlüğü

Çocuklukta duygusal ihmal

İngilizce: Childhood emotional neglect

Çocukluğunu sorduklarında "İyiydi" diyorsun. Kimse sana kötü davranmadı. Karnın tok, okulun yolundaydı. Ama üzgün olduğunda kimsenin fark ettiğini, "Neyin var?" diye sorduğunu hatırlamıyorsun. Ağladığında "Abartma" denirdi. Bugün de ne hissettiğini sorduklarında aklın boşalıyor.

Buna çocuklukta duygusal ihmal deniyor; İngilizcede childhood emotional neglect. Çocuğun duygusal ihtiyaçlarının ve duygularının sürekli olarak fark edilmemesi ve karşılanmaması. Bir kez yaşanan bir şey değil, uzun süre olmayan bir şey: ilgi, yansıtma, teselli.

Neden fark etmesi zor?

Çünkü bir olaydan değil, bir eksiklikten söz ediyoruz. Hatırlanacak bir kavga, bir anı yoktur; sadece bir boşluk vardır. Bu yüzden pek çok kişi yaşadığını yıllarca adlandıramaz. Bir terapistin yazısında da, ebeveynlerin bir çocuğun duygusal gelişimi için gereken temel desteği düzenli olarak sağlayamaması şeklinde anlatılıyor.

İhmal çoğu zaman kötü niyetten değil, ebeveynin kendi yükünden doğar: yoğun çalışma, hastalık, yas, kendi çocukluğunda da duygularının görülmemiş olması. Bunu anlamak, yaşananın etkisini küçültmez.

Yetişkinlikte nasıl görünür?

Ne hissettiğini bilmekte zorlanmak. "İçimde bir boşluk var" duygusu (anhedoni). Yardım istememek, her şeyi tek başına halletmek (hiper bağımsızlık). Yakınlıktan kaçmak ya da duygusal olarak ulaşılamaz partnerlere çekilmek (duygusal erişilemezlik, kaçıngan bağlanma). Kendi ihtiyaçlarını önemsiz bulmak.

İyileşme nasıl başlar?

Duyguları adlandırmayı öğrenmekle: Gün içinde birkaç kez durup "Şu an ne hissediyorum?" diye sormak. Duygulara yer açmak ve onları yönetmeyi öğrenmek (duygu düzenleme). Güvenli bir ilişkide, ister terapide ister yakın bir dostlukta, görülmenin nasıl bir şey olduğunu deneyimlemek.

Bu konularda nasıl çalıştığımı İlişkiler ve bağlanma ve Travma ve zor yaşantılar sayfalarında anlattım.

Sık sorulan sorular

Çocuklukta duygusal ihmal ne demek?

Çocuğun duygusal ihtiyaçlarının ve duygularının sürekli olarak fark edilmemesi ve karşılanmaması. Kötü bir olay değil, uzun süre eksik kalan ilgi, teselli ve yansıtmadır.

Duygusal ihmal yetişkinlikte nasıl belli olur?

Ne hissettiğini bilmekte zorlanmak, içte bir boşluk hissi, yardım istememek, yakınlıktan kaçmak ve kendi ihtiyaçlarını önemsiz bulmak sık görülen işaretlerdir.

Duygusal ihmal yaşadım mı, nasıl anlarım?

Çocukluğun dışarıdan iyi görünse de duygularının fark edildiği, teselli edildiğin anları hatırlamakta zorlanıyorsan bu bir işaret olabilir. Kesin bir yanıt için bir uzmanla konuşmak iyi gelir.

Konuşmak istersen buradayım.

İlk mesajında ne yaşadığını uzun uzun anlatman gerekmiyor. Kısa bir merhaba yeterli; uygun görüşme saatlerini ve sürecin nasıl işlediğini birlikte netleştiririz.