İç çocuk

Patronun toplantıda "Bunu benimle sonra konuşalım" diyor. Cümle sakin. Ama senin kalbin hızlanıyor, avuçların terliyor, bütün gün "Ne yaptım?" diye düşünüyorsun. Sonra bir an fark ediyorsun: Bu his çok eski. Çocukken bir yetişkinin yüz ifadesinden evdeki havayı okumaya çalıştığın günlerden kalma.

Gündelik dilde buna iç çocuk deniyor. Çocukken yaşadıklarının, hissettiklerinin ve karşılanmamış ihtiyaçlarının bugün hâlâ içinde süren izleri. Bir teşhis ya da bilimsel bir yapı değil; terapide sıkça kullanılan, insanın kendini anlamasına yardım eden bir benzetme. Cleveland Clinic'in bir yazısı da iç çocukla çalışmayı, bugünkü duygusal tepkilerin nereden geldiğini fark etme süreci olarak anlatıyor.

Neden küçük şeylere büyük tepkiler veririz?

Çünkü bazı anlar, eski bir anın kapısını aralar. Görmezden gelinmek, eleştirilmek, beklemek, terk edilmek... Çocukken başa çıkacak gücün olmadığı bir duygu, yıllar sonra benzer bir anda aynı şiddetle geri gelebilir. O an karşındaki kişiye değil, geçmişe cevap veriyorsundur.

Bazen de çocukken hayatta kalmak için geliştirdiğin yollar bugün işine yaramıyordur: herkesi memnun etmek (insanları memnun etme), hiç kimseden yardım istememek (hiper-bağımsızlık), ailede hep "güçlü olan" olmak (çocuklukta üstlenilen rol).

İç çocuğu "iyileştirmek" ne demek?

Sosyal medyada bu konu bazen çok büyük vaatlerle anlatılıyor: Bir meditasyonla, bir mektupla her şeyin çözüleceği gibi. Gerçekte daha sade ve daha yavaş bir şey bu.

Önce fark etmek: "Şu an hissettiğim şey bugüne mi, geçmişe mi ait?" Sonra o çocuğa, o zaman ihtiyaç duyduğu şeyi bugün kendin vermeye çalışmak: Anlayış, sabır, korunma. Kendine eleştiren bir ebeveyn gibi değil, şefkatli bir yetişkin gibi davranmak (öz-şefkat). Bu, geçmişi değiştirmez. Ama geçmişin bugün üzerindeki gücünü yumuşatabilir.

Çocuklukta ağır yaşantılar varsa, bu yolu yalnız yürümek zorlayıcı olabilir. Eski duygular bazen beklenenden yoğun gelir. Böyle durumlarda bir uzmanla çalışmak, kendine güvenli bir alan açmanın en sağlam yolu.

Bugünkü tepkilerinin bir kısmının çok eskiye uzandığını hissediyorsan, bunu konuşmak iyi gelebilir. Bu konularda nasıl çalıştığımı Travma ve zor yaşantılar sayfasında anlattım.