Anhedoni

En sevdiğin şarkı çalıyor, ama içinde hiçbir şey kıpırdamıyor. Arkadaşlarınla buluşuyorsun, gülüyorsun da, ama sanki camın arkasından izliyorsun. Eskiden saatlerce kaybolduğun hobine dokunmak bile istemiyorsun. Kötü hissetmiyorsun tam olarak; sadece hiçbir şey hissetmiyorsun. Her şey griye dönmüş gibi.

Buna anhedoni deniyor: eskiden keyif aldığın şeylerden artık zevk alamamak. Kelime Yunancadan geliyor; "zevksizlik" gibi bir anlamı var. Kendi başına bir hastalık değil, bir belirti. Ama çoğu zaman içeride bir şeylerin yolunda gitmediğini gösteren önemli bir işaret (Cleveland Clinic).

Nasıl hissettirir?

Anhedoni bazen insanlarla ilgilidir: Sevdiğin kişilerle vakit geçirmek eskisi gibi iyi gelmez, sosyal ortamlar sana boş ve yorucu gelir. Bazen de bedenle ilgilidir: Yemeğin tadı, müziğin sesi, bir dokunuşun sıcaklığı eskisi kadar dokunmaz.

İnsanlar bunu çoğu zaman "Hissizleştim", "Hiçbir şey heyecanlandırmıyor", "Sadece günleri geçiriyorum" diye anlatır. Bir de şunu fark edersin: Bir şeyi önceden heyecanla bekleme hissi de kaybolmuştur. Hafta sonu, tatil, bir buluşma... Hiçbiri artık bir şey vaat etmiyor gibidir.

Neden olur?

Anhedoni en sık depresyonla birlikte görülür; hatta depresyonun en belirgin işaretlerinden biridir. Ama tek nedeni o değil. Uzun süren yoğun stres ve tükenmişlik, travmatik deneyimler ya da bazı başka ruhsal ve bedensel durumlar da bu hissizliği getirebilir. Kışın gelen mevsimsel depresyon da sık bir nedendir.

Bazen de zihin, taşıyamayacağı kadar ağır duyguları kısmak için bütün sesi kısar. Acıyı hissetmemek için sevinci de hissetmemeye başlarız. Bu, bir tür kendini koruma çabasıdır; ama uzun sürdüğünde hayatı tatsızlaştırır.

Neler iyi gelebilir?

Burada küçük bir tuzak var: "Keyif almıyorum, o yüzden yapmıyorum" diye düşünürüz. Ama anhedonide çoğu zaman sıra tersine işler: Önce yaparsın, keyif sonra, çok yavaş gelir. Bu yüzden hiç istemesen bile, eskiden sevdiğin şeylerin küçük bir parçasını yapmak işe yarayabilir. Bir şarkının tamamını değil, sadece başını dinlemek gibi. On dakikalık bir yürüyüş gibi.

Kendinle sabırlı olmak da önemli. "Neden artık hiçbir şeyden zevk alamıyorum?" diye kendini suçlamak, griliği daha da koyulaştırır. Ve bu hissi birine anlatmak, yalnız taşımaktan çok daha iyi gelir.

Bu hissizliğe umutsuzluk, değersizlik ya da kendine zarar verme düşünceleri eşlik ediyorsa lütfen beklemeden destek al. Acil bir durumda 112'yi arayabilirsin.

Anhedoni birkaç haftadan uzun sürüyorsa, bunu bir uzmanla konuşmak önemli; çünkü altında çoğu zaman ele alınabilecek bir şey vardır. Bu konularda nasıl çalıştığımı Depresyon ve anlam sayfasında anlattım.

Sık sorulan sorular

Anhedoni nedir?

Eskiden keyif aldığın şeylerden artık zevk alamamak, her şeyin tatsız ve renksiz gelmesi. Kendi başına bir hastalık değil, çoğu zaman depresyon gibi bir durumun belirtisi.

Anhedoni geçer mi?

Evet, altında yatan neden ele alındığında çoğu zaman geçer. Bu bazen haftalar, bazen aylar sürebilir. Bir uzmanla çalışmak bu süreci kolaylaştırır.

Hiçbir şeyden zevk alamıyorum, ne yapmalıyım?

Önce bunun ne zamandır sürdüğüne bak. Birkaç haftadan uzunsa ve hayatını etkiliyorsa bir uzmanla konuşmak iyi olur. Bu arada küçük, keyifli aktiviteleri istemesen de denemek ve hissettiklerini güvendiğin biriyle paylaşmak iyi gelir.