Glimmer (parıltı)

Sabah işe giderken güneş bir anlığına yüzüne vuruyor. Fırından sıcak ekmek kokusu geliyor. Bir arkadaşın, sesinin tonundan bir şey olduğunu anlayıp "İyi misin?" diye yazıyor. Birkaç saniye sürüyor, ama omuzların biraz iniyor.

Bu küçük anların bir adı var: glimmer; Türkçeye "parıltı" diye çevrilebilir. İnsana bir anlığına güvende, sakin ya da bağlı hissettiren küçük gündelik anlar. Kısacası, tetikleyicinin tersi (tetiklenmek).

Kavram nereden geliyor?

Terimi, travma alanında çalışan sosyal hizmet uzmanı Deb Dana, 2018'de yayımlanan kitabında kullandı. Dana'ya göre tetikleyiciler sinir sistemine "tehlike" sinyali verirken glimmer'lar "güvendesin" sinyali verir (Psychology Today). Kavram son yıllarda sosyal medyada hızla yayıldı.

Dana'nın dayandığı "polivagal kuram" bilim dünyasında tartışmalıdır. Ama glimmer fikrinin kendisi sade ve kullanışlı: Zihin tehlikeyi fark etmekte çok usta, güvenliği fark etmek ise biraz pratik istiyor.

Neden işe yarar?

Zor bir dönemden geçen biri, kötü olanı fark etmekte ustalaşır. Bu anlaşılır bir korunmadır. Ama sadece tehlikeyi taramak zamanla insanı yorar ve dünyayı daha karanlık gösterir (felaketleştirme). Glimmer'ları fark etmek, bu taramaya küçük bir denge ekler.

Önemli bir ayrım var: Glimmer "her şeye olumlu bak" demek değildir (toksik pozitiflik). Zor duyguları bastırmaz, onların yanında küçük güvenli anların da olduğunu hatırlatır. Kötü bir günde de bir glimmer olabilir; ikisi aynı anda var olabilir.

Glimmer'ları nasıl fark ederiz?

Güne küçük bir niyetle başlamak: "Bugün öğleden önce bir glimmer fark edeceğim." Fark edince birkaç saniye o anda kalmak, bedende ne hissettiğine bakmak. Akşam bir ya da ikisini not etmek. Bir yakınla glimmer'larını paylaşmak.

Herkesin glimmer'ı farklıdır: bir şarkı, bir kedinin mırıltısı, bir ağacın gölgesi, birinin kahkahası. Hiçbir şeyden zevk alamadığın bir dönemdeysen (anhedoni), bunlar uzak gelebilir; o zaman yalnız kalmamak, bir uzmanla konuşmak iyi gelir. Kısa bir sakinleşme pratiği için Nefes alanı aracını deneyebilirsin. Bu konularda nasıl çalıştığımı Travma ve zor yaşantılar sayfasında anlattım.

Sık sorulan sorular

Glimmer ne demek?

İnsana bir anlığına güvende, sakin ya da bağlı hissettiren küçük gündelik anlar. Tetikleyicinin tersi olarak tanımlanır. Terimi travma alanında çalışan Deb Dana kullanmıştır.

Glimmer ile tetikleyici arasındaki fark ne?

Tetikleyici, geçmişteki zor bir yaşantıyı hatırlatıp güçlü bir tehlike tepkisi uyandırır. Glimmer ise bedene ve zihne "şu an güvendesin" sinyali veren küçük anlardır.

Glimmer toksik pozitiflik mi?

Hayır. Toksik pozitiflik zor duyguları yok saymayı ister. Glimmer ise zor duyguları kabul ederken, onların yanında küçük güvenli anların da olduğunu fark etmeye çağırır.