Toksik pozitiflik

İşinden çıkarıldın ve bunu bir arkadaşına anlatıyorsun. Daha cümleni bitirmeden cevap geliyor: "Her şeyde bir hayır vardır! Bak, belki daha iyisi gelecek. Pozitif düşün." Haklı olabilir de. Ama sen o an sadece "Çok üzüldüm" demek istiyordun. Ve bir anda, üzülmenin bile yanlış bir şeymiş gibi hissettiriyor.

Buna toksik pozitiflik deniyor: zor duygulara hiç yer bırakmayan, her durumda "olumlu bak" diyen zoraki bir iyimserlik. İyimserliğin kendisi elbette güzel. Sorun, iyimserliğin acıyı, üzüntüyü ya da öfkeyi örtmek, susturmak için kullanılması (Psychology Today).

Nasıl görünür?

Çoğumuz bu cümleleri hem duyduk hem de söyledik: "Daha kötüsü de olabilirdi." "Takma kafana." "Senden kötü durumda olanlar var." "Her şey olacağına varır." "Sadece iyi enerjiye odaklan." İyi niyetle söylenirler. Ama karşıdaki kişiye çoğu zaman şunu hissettirirler: "Senin bu hâlinle yan yana durmak bana zor geliyor, lütfen çabuk iyileş."

Toksik pozitiflik bazen de içeriden gelir. Üzgün olduğunda kendine kızarsın: "Neden hâlâ bunu dert ediyorum? Şükretmem lazım." Kötü hissettiğin için bir de kötü hissetmek, yükü ikiye katlar.

Neden zarar verir?

Çünkü duygular bastırıldığında yok olmaz. Sadece sesini kısar ve başka yerlerden çıkar: uykusuzluk, gerginlik, ani öfke patlamaları. Hissetmekten kaçındığımız duygular zamanla daha da büyür (duygusal kaçınma).

Bir de yalnızlık var. "Pozitif ol" denen kişi, gerçekte ne hissettiğini paylaşmayı bırakır. Kimse onu tam olarak görmez. Olumsuz duyguların aslında bize bir şey söylemek için orada olduğunu unutmamak gerekir: Üzüntü kaybın değerini, öfke bir sınırın aşıldığını, kaygı önemsediğimiz bir şeyi anlatır.

Peki ne söylemeli?

Bir arkadaşın zor bir şey yaşıyorsa, çoğu zaman çözüme ya da iyimser bir yoruma ihtiyacı yok; görülmeye ihtiyacı var. "Pozitif düşün" yerine "Bu gerçekten zor olmalı" demek. "Takma kafana" yerine "Anlatmak ister misin?" diye sormak. "Her şey düzelecek" yerine "Yanındayım" demek. Bunlar küçük cümleler, ama insana yalnız olmadığını hissettirir.

Kendinle konuşurken de aynı şey geçerli. "Üzülmemeliyim" yerine "Şu an üzgünüm ve bu çok anlaşılır" demek, duygunun geçip gitmesine izin verir. Kendine nasıl şefkat gösterebileceğine dair daha fazlasını Öz şefkat yazımda bulabilirsin.

Zor duyguları sürekli bastırdığını, kimseye gerçekte nasıl olduğunu anlatamadığını fark ediyorsan, bunu güvenli bir alanda konuşmak iyi gelebilir. Bu konularda nasıl çalıştığımı Bireysel danışmanlık sayfasında anlattım.

Sık sorulan sorular

Toksik pozitiflik nedir?

Zor duygulara yer bırakmayan, her durumda "olumlu düşün" diyen zoraki iyimserlik. İyimserlik acıyı, üzüntüyü ya da öfkeyi susturmak için kullanıldığında zarar vermeye başlar.

Toksik pozitiflik örnekleri nelerdir?

"Daha kötüsü de olabilirdi", "Takma kafana", "Senden kötü durumda olanlar var", "Her şeyde bir hayır vardır" gibi cümleler, zor bir şey yaşayan birine söylendiğinde toksik pozitifliğe dönüşebilir.

Toksik pozitiflik yerine ne söylenebilir?

"Bu gerçekten zor olmalı", "Anlatmak ister misin?", "Yanındayım" gibi cümleler, karşıdaki kişinin duygusunu düzeltmeye çalışmadan onu görmeyi sağlar.