Kaygı ve panik atak

Kaygı nasıl bir şey?

Kaygı yalnızca zihinde olmaz; beden de konuşur. Kalbin hızlanır, nefesin sıklaşır, kasların gerilir, midende bir düğüm hissedersin. Zihin ise geleceğe dair senaryolar üretir: Ya başaramazsam? Ya kötü bir şey olursa?

Belli ölçüde kaygı faydalıdır; sınava çalışmamızı, tehlikeli bir yolda dikkatli olmamızı sağlar. Ama kaygı uzun süre devam ettiğinde, gerçek bir tehlike olmadığı hâlde günlük hayatı kısıtlamaya başladığında, artık bir koruyucu değil yük hâline gelir.

Panik atak nedir?

Panik atak, birkaç dakika içinde zirveye ulaşan yoğun bir korku dalgasıdır. Çarpıntı, nefes alamıyormuş gibi olma, göğüste sıkışma, titreme, baş dönmesi, gerçeklikten kopmuş gibi hissetme ve "öleceğim" ya da "kontrolü kaybedeceğim" düşüncesi sık görülür.

Panik atağın en zorlayıcı yanı çoğu zaman atağın kendisi değil, tekrar olacağı korkusudur. İnsan, atak yaşadığı yerlerden kaçınmaya başlar: metro, kalabalık mekânlar, köprüler, toplantılar… Kaçınma kısa vadede rahatlatır, ama uzun vadede dünyayı daraltır.

Göğüs ağrısı ve nefes darlığı gibi belirtiler ilk kez ortaya çıktığında, fiziksel bir nedeni dışlamak için önce bir hekime başvurmak önemlidir.

Ne zaman destek almak iyi gelir?

• Endişelerin birkaç haftadır gününün büyük bir kısmını kaplıyorsa
• Bazı yerlerden, kişilerden ya da durumlardan kaygı yüzünden kaçınmaya başladıysan
• Uykun, iştahın ya da odaklanman belirgin biçimde etkilendiyse
• Bir panik atak yaşadın ve bir yenisinden korkarak yaşıyorsan

Görüşmelerde nasıl çalışıyoruz?

Kaygıyla çalışırken iki yoldan ilerliyorum. Bilişsel davranışçı yaklaşımla kaygıyı besleyen düşünce kalıplarını ve kaçınma döngüsünü fark ediyor, bedeni sakinleştiren somut beceriler ediniyoruz. Varoluşçu yaklaşımla ise kaygının sana ne anlatmaya çalıştığına bakıyoruz: Bazen kaygı, hayatında bir şeylerin değişmesi gerektiğinin sesidir.

Amaç kaygıyı tamamen yok etmek değil, onun hayatının direksiyonundan inmesini sağlamaktır. İlaç değerlendirmesi gerektiği düşünülen durumlarda bir psikiyatristle birlikte çalışılması önerilir.

Şimdi kendin için yapabileceklerin

• Nefesini uzat: Nefes verişini, alışından biraz daha uzun tutmak bedeni sakinleşmeye davet eder. Nefes alanı aracı iki dakikada buna eşlik ediyor.
• "Ya olursa"yı kâğıda dök: Bir endişeyi yazmak, onu zihinde döndürmekten daha az yorucudur.
• Küçük adımlarla geri dön: Kaçındığın yerlere, en kolayından başlayarak, kısa sürelerle yeniden gitmeyi dene.

Sık sorulan sorular

Panik atak tehlikeli midir?

Panik atak son derece korkutucu bir deneyimdir, ancak sağlıklı bir bedende kalıcı bir zarar bırakmaz. Yine de belirtiler ilk kez ortaya çıktığında fiziksel nedenleri dışlamak için bir hekime başvurmak önemlidir.

Kaygı tamamen geçer mi?

Kaygı insan olmanın bir parçasıdır, bu yüzden hedef onu sıfırlamak değil, hayatını yönetmesine izin vermemektir. Pek çok kişi destekle kaygısını belirgin biçimde azaltabiliyor ve kaçındığı alanlara geri dönebiliyor.

Kaygı için online görüşme işe yarar mı?

Evet. Özellikle dışarı çıkmanın zorlaştığı dönemlerde online görüşme, sürece başlamak için iyi bir kapı olabilir. Ayrıntılar online terapi sayfasında.