Kaygılı-kaçıngan tuzağı

Bir mesaj atıyorsun, cevap gelmiyor. Bir tane daha atıyorsun. O, bu kadar mesajdan bunalıp telefonu kapatıyor. Sen daha çok endişelenip arıyorsun. O daha çok uzaklaşıyor. Sonunda kavga ediyorsunuz ve ikiniz de karşınızdakini sorunun kaynağı olarak görüyorsunuz.

Buna kaygılı-kaçıngan tuzağı deniyor; İngilizcede anxious-avoidant trap. Bir partner yakınlık istedikçe öbürünün geri çekildiği ve her iki tepkinin birbirini güçlendirdiği ilişki döngüsü. Bağlanma kuramından gelen bir kavram ve çift terapistlerinin en sık gördüğü örüntülerden biri.

Nasıl işler?

Kaygılı bağlanan partner için mesafe bir tehlike sinyalidir: "Beni bırakacak mı?" Yakınlığı arttırarak rahatlamaya çalışır (kaygılı bağlanma). Kaçıngan bağlanan partner için ise yoğun yakınlık bir baskıdır. Nefes almak için geri çekilir (kaçıngan bağlanma). Kaygılı partnerin takibi kaçınganı daha çok uzaklaştırır, uzaklaşma da kaygıyı artırır. Simply Psychology de bu dinamiği, kaygılı partner yakınlığı kovaladıkça kaçınganın daha çok bunalıp geri çekildiği bir "dans" olarak anlatıyor.

Neden birbirimizi buluyoruz?

Bu ikili birbirine sık çekilir. Kaçınganın mesafesi, kaygılıya tanıdık bir gerginlik olarak "aşk" gibi gelebilir. Kaygılının yoğun ilgisi de kaçınganın, ihtiyaç duyulmanın verdiği güveni yaşamasını sağlar. Barışmalar yoğun, ayrılıklar sarsıcıdır; bu inişli çıkışlılık da bağı güçlendirebilir (travma bağı).

Tuzak nasıl kırılır?

Önce döngüyü fark etmek: Sorun "o" ya da "ben" değil, aramızdaki dans. Kaygılı partner için, panik anında mesaj yağdırmak yerine kendini sakinleştirmeyi öğrenmek. Kaçıngan partner için, geri çekilirken ne zaman döneceğini söylemek: "Şu an konuşamıyorum, bir saat sonra konuşalım." İkisi için de ihtiyaçlarını suçlamadan söylemek.

Kendi eğilimini anlamak için Bağlanma pusulası aracını, nasıl tartıştığınıza bakmak için İlişki uyum ölçeği'ni deneyebilirsin. Bağlanma biçimlerini Bağlanma stilleri yazısında anlattım. Bu döngü üzerine çiftlerle nasıl çalıştığımı Çift terapisi sayfasında anlattım.