Psikoloji Sözlüğü
Gri taş yöntemi
Eski eşin her çocuk teslim edişinde bir laf sokuyor. Sen cevap verdikçe tartışma büyüyor, o da bundan bir tür keyif alıyor gibi. Bir arkadaşın bir öneride bulunuyor: "Ona gri taş ol. Kısa, sıkıcı, tepkisiz. Laf sokacak yer bulamasın."
Gri taş yöntemi, manipülatif ya da kavgacı birine karşı bilerek sıkıcı ve tepkisiz davranarak ilgisini kaybetmesini sağlamaktır. Yoldaki gri bir taş gibi: Kimse ona bakmaz, kimse onunla uğraşmaz. Amaç, karşındakinin beslendiği duygusal tepkiyi kesmek.
Nereden çıktı?
Kavram bir bilim insanından değil, 2012'de takma adla yazan bir blog yazarından geldi; sonra sosyal medyada yayıldı. Yöntemin etkisini ölçen klinik bir araştırma yok; New York Times'ın yazısı da onu bilimsel bir tedavi olarak değil, zor insanlarla konuşmalarda kullanılan bir araç olarak ele alıyor. Yani etkisi kişisel deneyimlere dayanıyor.
Nasıl uygulanır?
Kısa ve olgusal cevaplar verirsin: "Tamam." "Cumartesi saat beşte." Kişisel bilgi, duygu ve fikir paylaşmazsın; kışkırtıcı sorulara savunmaya geçmeden, düz bir sesle cevap verirsin. Göz teması ve beden dili de nötr kalır. Bu bir küs durma ya da cezalandırma değildir; sadece tartışmanın yakıtını kesmektir.
En çok, temasın tamamen kesilemediği durumlarda kullanılır: çocuklar nedeniyle görüşmek zorunda kalınan eski bir eş, ayrı düşülemeyen bir aile üyesi ya da bir iş arkadaşı.
Ne zaman işe yaramaz?
Gri taş her yerde güvenli değildir. Bazı insanlar tepki alamadığında daha da sertleşebilir; şiddet riski olan bir ilişkide tepkisizlik tehlikeli olabilir. Uzun süre uygulamak seni de yorar ve duygularından uzaklaştırabilir. Ve bir sağlıklı ilişkide kullanıldığında, aslında taş duvar örme'ye dönüşür, yani bir iletişim aracı değil, bir kaçış olur.
Bu yüzden gri taş kalıcı bir çözüm değil, geçici bir kalkan olarak düşünülmeli. Asıl hedef çoğu zaman sınır koymak ve mümkünse teması azaltmaktır. Manipülatif ilişki örüntülerini Narsisizm nedir? yazısında anlattım.
Fiziksel şiddet ya da can güvenliğini tehdit eden bir durum varsa 112'yi arayabilirsin. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın ALO 183 hattı ve KADES uygulaması da destek için ulaşabileceğin kaynaklardır.
Sık sorulan sorular
Gri taş yöntemi ne demek?
Manipülatif ya da kavgacı birine karşı bilerek sıkıcı ve tepkisiz davranarak ilgisini kaybetmesini sağlamaktır. Amaç, karşındakinin beslendiği duygusal tepkiyi kesmektir.
Gri taş yöntemi işe yarar mı?
Bazı insanlar, özellikle tamamen uzaklaşamadıkları zor kişilerle iletişimde işe yaradığını anlatıyor. Ancak yöntemin klinik bir araştırması yok ve her durumda güvenli değil.
Gri taş yöntemi ne zaman kullanılmamalı?
Şiddet riski olan ilişkilerde ve sağlıklı ilişkilerde. Tepki alamayan bazı kişiler sertleşebilir; sağlıklı bir ilişkide ise tepkisiz kalmak iletişimi koparan bir kaçışa dönüşür.

