Yansıtma (projeksiyon)

Telefonuna her baktığında "Kiminle yazışıyorsun?" diye soruluyor. Bir akşam dayanamayıp "Neden bu kadar şüphelisin?" diyorsun. Cevap çok hızlı geliyor: "Asıl sen bana güvenmiyorsun!" Ve bir anda, konuşma başladığı yerden çok uzakta, kendini savunurken buluyorsun.

Psikolojide buna yansıtma ya da projeksiyon deniyor. Kişinin kendi içinde kabul etmekte zorlandığı bir duyguyu, isteği ya da özelliği farkında olmadan bir başkasına yüklemesi. Kavram Freud'un savunma mekanizmaları üzerine çalışmalarından geliyor; Amerikan Psikoloji Derneği'nin sözlüğü de yansıtmayı bu şekilde tanımlıyor.

Neden yaparız?

Çünkü bazı duygular insana ağır gelir. Kıskançlık, öfke, beğenilmeme korkusu, "yeterince iyi değilim" hissi... Bunları kendimizde görmek canımızı yakar. Zihin de bir kısayol bulur: Duyguyu dışarıya, birine koyar. Böylece sorun "bende" değil, "onda" olur. Kısa vadede rahatlatır; uzun vadede ise ilişkiyi yorar.

Önemli bir not: Yansıtma, kötü insanların yaptığı bir şey değil. Hepimizin zaman zaman başvurduğu, büyük ölçüde farkında olmadığımız bir savunma. Yer değiştirme gibi, zihnin acıdan korunma biçimlerinden biri.

Yansıtmayı nasıl fark edersin?

Birine karşı gelen tepkin, olayın kendisinden çok daha büyükse durup bakmak işe yarar. Birinde sana özellikle batan bir özellik, bazen kendinde görmek istemediğin bir şeyin aynası olabilir. Gölge çalışması tam da bu soruyla ilgilenir: "Bu kişide beni bu kadar rahatsız eden ne, ve bunun benimle ilgisi ne?"

Karşındaki sürekli yansıtıyorsa da bir sınır var: Her suçlamayı üstlenmek zorunda değilsin. Sürekli kendi gerçekliğinden şüphe etmeye başladıysan, bu gaslighting ile karışan, daha yıpratıcı bir döngüye dönüşebilir.

İlişkilerde bu tür döngüleri anlamak ve dönüştürmek üzerine nasıl çalıştığımı İlişkiler ve bağlanma sayfasında anlattım.