Phubbing

Akşam yemeğindesiniz. Ona gününü anlatıyorsun, işte yaşadığın tatsız bir olayı. Bir noktada fark ediyorsun: Başını sallıyor ama gözleri masanın kenarındaki ekranda. "Hı hı" diyor, parmağı kayıyor. Cümleni yarıda bırakıyorsun. O fark etmiyor bile.

Buna phubbing deniyor. İngilizce phone (telefon) ve snubbing (birini hiçe saymak) kelimelerinden türetilmiş: Birlikte olduğun kişiyi telefon yüzünden görmezden gelmek. Kelime 2010'ların başında, Avustralya'da bir sözlük kampanyasıyla yayıldı. Bugün neredeyse herkesin hem yaptığı hem de maruz kaldığı bir şey.

Küçük bir şey gibi görünür

Bir mesaja bakmak birkaç saniye sürer. Ama karşındaki için mesele saniyeler değil, verilen mesajdır: "Şu an bu ekran senden daha ilginç." Baylor Üniversitesi'nden araştırmacılar, partnerinin telefona daldığını hisseden kişilerin ilişkiden daha az memnun olduğunu ve telefon yüzünden daha sık tartıştığını buldu.

Bu his özellikle, ilişkide terk edilmekten ya da önemsenmemekten zaten korkan biri için ağırdır (kaygılı bağlanma). Telefon, bu kişinin içindeki "yeterince önemli değilim" sesini her seferinde biraz daha güçlendirir.

Neden yaparız?

Çoğu zaman kötü niyetle değil. Telefon, küçük ödüllerle dolu bir makine: bir bildirim, bir beğeni, yeni bir haber. Beynimiz bunlara refleksle uzanır. Bir şeyi kaçırma korkusu (FOMO) ve bitmeyen akışta kaydırma alışkanlığı (doomscrolling) da işin içinde.

Bazen de telefon bir kaçış kapısıdır. Sohbet sıkıcı, gergin ya da zor bir yere gidiyorsa ekrana bakmak, ortamdan çıkmadan ortamdan çıkmanın en kolay yoludur. O zaman soru telefon değil, telefonun neden kaçılacak bir yer hâline geldiğidir.

Telefonu masadan kaldırmak

Basit ama etkili: Yemekte, yatakta ya da önemli bir konuşmada telefonu görüş alanının dışına koymak. Ekranı ters çevirmek bile yetmeyebilir; masada durması dikkatin bir kısmını orada tutar. Bazı çiftler "telefonsuz saat" gibi küçük anlaşmalar yapıyor.

Bir de konuşmak: Suçlamadan, "Telefona baktığında kendimi dinlenmiyor gibi hissediyorum" demek. "Sen hep telefondasın" cümlesi savunmaya iter; his anlatmak ise kapı açar.

Telefon tartışmaları bazen daha derin bir mesafenin görünen yüzüdür. Bu konularda nasıl çalıştığımı Çift terapisi sayfasında anlattım.

Sık sorulan sorular

Phubbing ne demek?

İngilizce "phone" ve "snubbing" kelimelerinden türetilmiş bir kavram. Biriyle birlikteyken telefona dalıp onu görmezden gelmek anlamına geliyor.

Phubbing ilişkiye zarar verir mi?

Araştırmalar, partnerinin telefona daldığını hisseden kişilerin ilişkiden daha az memnun olduğunu ve daha sık tartıştığını gösteriyor. Tek başına bir ilişkiyi bitirmez ama mesafeyi büyütebilir.

Partnerim sürekli telefonla ilgileniyorsa ne yapabilirim?

Suçlamak yerine nasıl hissettiğini anlatmak işe yarar. Yemek ya da yatak gibi telefonsuz alanlar üzerine birlikte anlaşmak da iyi bir başlangıç olabilir.