Kimlerle çalışıyorum
Sınava hazırlananlar için psikolojik destek
Bütün bir yıl, bazen bütün bir gelecek birkaç saatlik bir sınava sığdırılmış gibi. Masaya oturuyorsun, kitabı açıyorsun, ama aklın sürekli "ya olmazsa?" sorusunda.
Sınav dönemi neden bu kadar ağır?
LGS'ye hazırlanan bir ortaokul öğrencisi, YKS'ye giren bir lise son sınıf, KPSS ya da TUS için yıllarını veren bir yetişkin... Hepsinin ortak noktası, hayatın bir dönemine tek bir sınavın gölgesinin düşmesi.
Biraz stres aslında işe yarar: Çalışmaya iter, dikkati toplar. Ama stres büyüdüğünde tam tersini yapar. Mayo Clinic de sınav kaygısının, iyi hazırlanmış bir öğrencinin bile performansını düşürebileceğini anlatıyor (Mayo Clinic).
Görüşmelerde sık konuşulan yükler:
- "Ya olmazsa?" düşüncesi. Çalışırken bile zihnin sınav sonucunda.
- Sınav anında kilitlenmek. Bildiğin soruları hatırlayamamak, zihnin boşalması.
- Erteleme ve suçluluk. Masaya oturamamak, oturunca telefona kaçmak, sonra kendine kızmak (prokrastinasyon).
- Kıyaslanmak. Arkadaşların netleri, kuzenin kazandığı bölüm, sosyal medyadaki derece öğrencileri.
- Aile baskısı. Söylenen ya da söylenmeyen beklentiler, evdeki gerginlik.
Ne zaman destek almak iyi gelir?
- Uyku, iştah ya da mide şikâyetleri arttıysa
- Denemelerde bildiğin soruları yapamıyorsan
- Çalışmaya başlamak her gün daha zor geliyorsa
- Evde sınav yüzünden sık tartışma çıkıyorsa
- "Bu sınav olmazsa hayatım biter" gibi düşünceler seni sık sık yakalıyorsa
Görüşmelerde nasıl çalışıyorum?
Önce kaygıyı tanırız: Ne zaman büyüyor, bedende nasıl hissediliyor, hangi düşünceler onu besliyor? Sonra bilişsel davranışçı yaklaşımdan ve kabul ve kararlılık terapisinden yararlanarak kaygıyla nasıl çalışılacağını öğreniriz: sınav anında kendini toparlamayı, "ya olmazsa?" düşüncesine kapılmadan masada kalmayı, gerçekçi bir çalışma ritmi kurmayı.
Ergenlerle çalışırken aileyi de sürecin içine katarım. Ebeveynlerle ayrı bir görüşmede, çocuğa nasıl destek olunabileceğini, hangi sözlerin baskıya dönüştüğünü konuşuruz. Çünkü sınav dönemi bütün evi etkiler. Bu konuda daha fazlasını Ergenlik ve ebeveynlik sayfasında anlattım.
Yetişkin adaylarla (KPSS, TUS, YDS, ALES gibi) ise çoğu zaman sınavın ötesine de bakarız: yıllardır ertelenen bir hayat, tekrar tekrar girilen sınavların bıraktığı yorgunluk, "başkaları ilerlerken ben duruyorum" hissi.
Görüşmeleri Şişli'deki merkezde yüz yüze ya da online yapabiliyoruz.
Sık sorulan sorular
Sınav kaygısı nasıl geçer?
Sınav kaygısı tamamen yok edilmesi gereken bir şey değil; biraz stres işe yarar. Amaç, kaygının seni yönetmesi yerine senin onu yönetmeyi öğrenmen. Bunun için görüşmelerde somut beceriler üzerinde birlikte çalışırız.
Çocuğum sınava hazırlanıyor ve çok gergin. Ne yapabilirim?
Önce onu dinlemek ve beklentileri konuşulur hâle getirmek iyi bir başlangıç. Ebeveynlerle ayrı görüşerek çocuğa nasıl destek olunabileceğini birlikte planlayabiliriz.
Sınava kaç ay kala destek almak gerekir?
Ne kadar erken, o kadar iyi. Ama sınava birkaç hafta kalmış olsa bile, sınav anında kendini toparlamaya yönelik çalışmalar işe yarayabilir.