Özgüven ve kendini sabote etme

Kendini sabote etmek ne demek?

Bir şeyi çok istediğin hâlde, tam o şeye yaklaşırken onu bozan adımlar atmak: Önemli bir işi son dakikaya bırakmak, iyi giden bir ilişkide kavga çıkarmak, bir fırsata başvurmamak. Dışarıdan anlamsız görünür; ama içeride genellikle bir korku vardır: başarısız olma, ya da daha şaşırtıcı biçimde, başarılı olma ve sonra kaybetme korkusu.

Özgüven nereden zedelenir?

Özgüven, "her şeyi yapabilirim" hissi değil, "zorlandığımda da kendi yanımda durabilirim" hissidir. Sürekli eleştirildiğimiz, karşılaştırıldığımız ya da ancak başarılı olduğumuzda değer gördüğümüz ortamlarda büyüdüğümüzde, içimizde o dışarıdaki sesi taklit eden sert bir eleştirmen gelişir.

Sık karşılaştığımız örüntüler

• Mükemmeliyetçilik ve "ya tam olacak ya hiç" düşüncesi
• Ertelemeyle gelen suçluluk ve ardından daha fazla erteleme
• Övgüyü kabul edememek, eleştiriyi günlerce düşünmek
• Başkalarının onayına ihtiyaç duymak, "hayır" diyememek
• Kendini sürekli başkalarıyla kıyaslamak

Görüşmelerde nasıl çalışıyoruz?

Önce içindeki eleştirmenin sesini tanırız: Ne zaman konuşuyor, kimin sesine benziyor, seni neden koruduğunu düşünüyor? Bilişsel davranışçı yaklaşımla bu sesin kullandığı düşünce kalıplarını fark eder, daha dengeli bir iç konuşma geliştiririz.

Varoluşçu tarafta ise asıl soruya geliriz: Başkalarının beklentilerini bir kenara bıraksan, gerçekte ne istiyorsun? Sabotajın bittiği yer, çoğu zaman kişinin kendi isteğine sahip çıktığı yerdir.

Kendin için şimdi yapabileceklerin

• Bugün kendine söylediğin en sert cümleyi yaz. Aynı cümleyi bir arkadaşına söyler miydin?
• Ertelediğin işi en küçük parçasına böl ve sadece o parçayla başla.
• Gün sonunda iyi giden üç küçük şeyi not et; zihnin eksikleri görmeye zaten fazlasıyla hazır.

Sık sorulan sorular

Özgüven sonradan kazanılabilir mi?

Evet. Özgüven doğuştan gelen sabit bir özellik değil, deneyimlerle şekillenen bir ilişkidir; kişinin kendisiyle kurduğu ilişki. Bu ilişki, destekle yeniden kurulabilir.

Erteleme bir karakter kusuru mu?

Çoğu zaman hayır. Erteleme, işin uyandırdığı zor duygulardan (kaygı, yetersizlik hissi, sıkıntı) kaçmanın bir yoludur. Duygu fark edildiğinde, ertelemeyle çalışmak da kolaylaşır.